Ultrasonografia (USG) jamy brzusznej jest jednym z najczęściej wykonywanych badań obrazowych. Do jej zalet należą wysoka dostępność, nieinwazyjność i duże bezpieczeństwo. Umożliwia ocenę narządów takich jak: wątroba, pęcherz moczowy, nerki oraz właśnie trzustka. Jakie schorzenia trzustki można wykryć przy pomocy USG?
Trzustka – co to za narząd?
Trzustka to nieparzysty narząd znajdujący się w górnej części jamy brzusznej, tuż za żołądkiem, a przed kręgosłupem, którego rola w organizmie jest niezwykle znacząca. Składa się z dwóch rodzajów tkanek: trzustki wyspowej, pełniącej funkcję wewnątrzwydzielniczą, tj. odpowiadającej za produkcję niezbędnych do życia hormonów, m.in. insuliny i glukagonu, oraz trzustki pęcherzykowej, wydzielającej enzymy, bez których trawienie i przyswajanie cennych składników pokarmowych byłoby znacznie utrudnione. Z tego powodu diagnostyka zaburzeń trzustki jest kluczowa dla zdrowia, a wczesne wykrycie problemu może znacząco poprawić szanse na wyzdrowienie.
Na czym polega USG jamy brzusznej i jak się do niego przygotować?
USG trzustki jest nieinwazyjnym i całkowicie bezbolesnym badaniem. Wymaga jednak specjalnego przygotowania. Narząd ze względu na swoje położenie głęboko w jamie brzusznej jest niekiedy słabo widoczny, a treść pokarmowa lub gazy znajdujące się w przewodzie pokarmowym mogą dodatkowo utrudnić ocenę jego struktury. Dlatego na USG należy się zgłosić, będąc na czczo, a dzień wcześniej najlepiej zastosować lekkostrawną dietę. W dniu badania należy również ograniczyć przyjmowanie płynów. Dopuszczalne jest zwilżenie ust lub picie, małymi łykami, niewielkiej ilości płynu, tak aby nie połknąć dużej ilości powietrza.
Samo badanie jest stosunkowo krótkie i nie powinno sprawiać szczególnego dyskomfortu. Lekarz przykłada głowicę aparatu do USG w poszczególne miejsca na brzuchu, ocenia stan narządów wewnętrznych, mierzy ich rozmiar oraz dokonuje pomiaru przepływu krwi przez tkanki. Jeśli stwierdzi, że wymagana jest dalsza diagnostyka, pacjent kierowany jest na dodatkowe badania np. tomografię komputerową.
Warto wiedzieć, że USG jest bezpieczne także dla dzieci i kobiet w ciąży.
Co można ocenić w USG trzustki?
Podczas wykonywania badania lekarz jest w stanie ocenić rozmiar, kształt i budowę narządu. Dodatkowo pewne stany chorobowe wiążą się z występowaniem charakterystycznych zmian w miąższu trzustki, które także można wykryć przy pomocy USG. Dzięki ultrasonografii można uwidocznić m.in.:
- guz – może być to rak trzustki, guz łagodny lub nowotwory hormonalnie czynne (np. insulinoma),
- torbiel – przestrzeń zawierająca płyn, może się pojawić np. po przebytym zapaleniu,
- poszerzenie przewodów trzustkowych – wskazuje na stan zapalny,
- zwłóknienie, zwapnienie, zanik miąższu trzustki – towarzyszy stanom zapalnym, zwłaszcza tym które trwają przez długi czas,
- ropień i zmiany związane z infekcjami,
- zmiany pourazowe i krwiaki.
Podsumowując: USG trzustki może być bardzo pomocnym narzędziem w diagnostyce chorób tego narządu. Umożliwia rozpoznanie przewlekłego lub ostrego zapalenia trzustki, raka oraz innych zmian potencjalnie zagrażających zdrowiu lub życiu. Wczesne rozpoznanie patologii daje szansę na wdrożenie odpowiedniego leczenia, co w większości przypadków znacznie poprawia rokowanie.
